Κεφάλαιο 1: Λυμένα προβλήματα

biologia-panellinies.com · Βιολογία Γ΄ Λυκείου

Κεφάλαιο 1 · Το γενετικό υλικό

Τράπεζα προβλημάτων τύπου Θέματος Γ/Δ με πλήρεις λύσεις

Δωρεάν δείγμα9 προβλήματα9 τύποι
Κατέβασε το PDF
Εδώ βλέπεις ένα πρόβλημα από κάθε τύπο. Το πλήρες πακέτο του Κεφαλαίου 1 έχει 82 προβλήματα με αναλυτικές λύσεις.

Χρήσιμες σχέσεις

Δίκλωνο DNA

  • A = T και G = C, άρα πουρίνες = πυριμιδίνες = 50%
  • Νουκλεοτίδια (Ν) = 2 × ζεύγη βάσεων
  • Δεσμοί υδρογόνου = 2 × (ζεύγη A–T) + 3 × (ζεύγη G–C)
  • Ο λόγος (A + T)/(G + C) είναι ίδιος στις δύο αλυσίδες και στο δίκλωνο μόριο
  • Ο λόγος (A + G)/(T + C) αντιστρέφεται από τη μία αλυσίδα στην άλλη και στο δίκλωνο μόριο είναι 1

Φωσφοδιεστερικοί δεσμοί

  • Γραμμικό δίκλωνο: Ν − 2, με 2 ελεύθερα 5΄ άκρα (φωσφορική ομάδα) και 2 ελεύθερα 3΄ άκρα (υδροξύλιο)
  • Κυκλικό δίκλωνο: Ν, χωρίς ελεύθερα άκρα
  • Γραμμικό μονόκλωνο: Ν − 1

Ανθρώπινο κύτταρο

  • Σωματικό: 2n = 46 (44 αυτοσωμικά + XX ή XY), γαμέτης: n = 23
  • Απλοειδές γονιδίωμα: περίπου 3 × 10⁹ ζεύγη βάσεων

Τύπος 1Σύσταση βάσεων

1.1

Δίκλωνο μόριο DNA αποτελείται από 1.250 ζεύγη βάσεων. Ο αριθμός των αδενινών είναι κατά 200 μεγαλύτερος από τον αριθμό των γουανινών. Να βρείτε: α) τον αριθμό κάθε βάσης, β) το ποσοστό κάθε βάσης, γ) τους δεσμούς υδρογόνου.

Δες τη λύση

α) A + G = 1.250 (οι πουρίνες είναι τα μισά νουκλεοτίδια) και A − G = 200, άρα A = T = 725 και G = C = 525. β) Σε 2.500 νουκλεοτίδια: A = T = 29% και G = C = 21%. γ) 2·725 + 3·525 = 3.025.

Τύπος 2Νουκλεοτίδια, δεσμοί υδρογόνου, φωσφοδιεστερικοί δεσμοί

2.1

Γραμμικό δίκλωνο μόριο DNA έχει 1.718 φωσφοδιεστερικούς δεσμούς και 35% θυμίνη. Να βρείτε: α) τα νουκλεοτίδια, β) τους δεσμούς υδρογόνου, γ) τις ελεύθερες φωσφορικές ομάδες στα 5΄ άκρα.

Δες τη λύση

α) Ν − 2 = 1.718, άρα Ν = 1.720. β) A = T = 602 και G = C = 258, άρα 2·602 + 3·258 = 1.978. γ) 2, μία σε κάθε αλυσίδα.

Τύπος 3Μονόκλωνο ή δίκλωνο, DNA ή RNA

3.1

Αναλύθηκαν τα νουκλεϊκά οξέα τεσσάρων ιών. Να προσδιορίσετε το είδος του γενετικού υλικού κάθε ιού και να αιτιολογήσετε.

Δείγμα A (%) T (%) U (%) G (%) C (%)
Ιός 1 29 29 0 21 21
Ιός 2 27 0 21 33 19
Ιός 3 23 31 0 27 19
Ιός 4 17 0 17 33 33
Δες τη λύση

Ιός 1: θυμίνη, άρα DNA, και A = T, G = C, άρα πιθανότατα δίκλωνο DNA. Ιός 2: ουρακίλη, άρα RNA, και A ≠ U, άρα μονόκλωνο RNA. Ιός 3: θυμίνη και A ≠ T, άρα μονόκλωνο DNA. Ιός 4: ουρακίλη και A = U, G = C, άρα πιθανότατα δίκλωνο RNA. Το «πιθανότατα» χρειάζεται, γιατί ίσα ποσοστά δεν αποδεικνύουν με βεβαιότητα δίκλωνο μόριο.

Τύπος 4Πειράματα Griffith, Avery, Hershey–Chase

Στα προβλήματα 4.1–4.4 χρησιμοποιείται ένα φανταστικό βακτήριο Κ με δύο στελέχη: το Κ+, που σχηματίζει κάψα και σκοτώνει τους ποντικούς, και το Κ−, που δεν σχηματίζει κάψα και είναι αβλαβές.

4.1

Στο εργαστήριο ετοιμάστηκαν τέσσερα μείγματα, που στη συνέχεια ενέθηκαν σε τέσσερις ομάδες ποντικών: α) θερμικά νεκρωμένα Κ+ με ζωντανά Κ− και ένζυμο που διασπά το DNA, β) θερμικά νεκρωμένα Κ+ με ζωντανά Κ− και ένζυμο που διασπά τις πρωτεΐνες, γ) ζωντανά Κ− με καθαρό DNA που απομονώθηκε από Κ+, δ) ζωντανά Κ− με καθαρό DNA που απομονώθηκε από Κ−. Ποιοι ποντικοί θα πεθάνουν; Να αιτιολογήσετε.

Δες τη λύση

α) Ζουν: το DNA των Κ+ διασπάστηκε, άρα δεν έγινε μετασχηματισμός. β) Πεθαίνουν: η διάσπαση των πρωτεϊνών δεν εμποδίζει τον μετασχηματισμό. γ) Πεθαίνουν: το DNA των Κ+ αρκεί για να μετατρέψει Κ− σε Κ+. δ) Ζουν: το DNA των Κ− δεν φέρει την πληροφορία για κάψα.

Τύπος 5Ιχνηθέτηση με ³²P και ³⁵S

5.1

Ποιες από τις παρακάτω δομές μπορούν να σημανθούν με ³²P, ποιες με ³⁵S και ποιες με τα δύο; Ιστόνη, πλασμίδιο, νουκλεόσωμα, μεταφασικό χρωμόσωμα, ριβόσωμα, φάγος T2, μόριο mRNA, DNA πολυμεράση.

Δες τη λύση
Δομή Σύσταση ³²P ³⁵S
Ιστόνη Πρωτεΐνη Όχι Ναι
Πλασμίδιο Μόνο DNA Ναι Όχι
Νουκλεόσωμα DNA + ιστόνες Ναι Ναι
Μεταφασικό χρωμόσωμα DNA + πρωτεΐνες Ναι Ναι
Ριβόσωμα rRNA + πρωτεΐνες Ναι Ναι
Φάγος T2 DNA + καψίδιο Ναι Ναι
mRNA Μόνο RNA Ναι Όχι
DNA πολυμεράση Πρωτεΐνη Όχι Ναι

Τύπος 6Χρωμοσώματα, χρωματίδες, μόρια DNA στον κυτταρικό κύκλο

Σύμβαση: αδελφές χρωματίδες μετράμε μόνο όταν το χρωμόσωμα έχει διπλασιαστεί. Κάθε χρωματίδα περιέχει ένα μόριο DNA.

6.1

Να συμπληρώσετε για ανθρώπινο κύτταρο τον αριθμό χρωμοσωμάτων, αδελφών χρωματίδων και μορίων πυρηνικού DNA: G1, G2, μετάφαση μίτωσης, ανάφαση μίτωσης, μετάφαση μείωσης Ι, μετάφαση μείωσης ΙΙ, γαμέτης.

Δες τη λύση
Φάση Χρωμοσώματα Χρωματίδες Μόρια DNA
G1 46 0 46
G2 46 92 92
Μετάφαση μίτωσης 46 92 92
Ανάφαση μίτωσης 92 0 92
Μετάφαση μείωσης Ι 46 92 92
Μετάφαση μείωσης ΙΙ 23 46 46
Γαμέτης 23 0 23

Τύπος 7Μεταφασικό χρωμόσωμα και νουκλεοσώματα

7.1

Ένα μεταφασικό χρωμόσωμα περιέχει συνολικά 51.360 νουκλεοτίδια. Να βρείτε: α) τα ζεύγη βάσεων κάθε μορίου DNA, β) τους φωσφοδιεστερικούς δεσμούς του χρωμοσώματος, γ) τα ελεύθερα 5΄ άκρα.

Δες τη λύση

Το χρωμόσωμα έχει 2 αδελφές χρωματίδες, δηλαδή 2 όμοια γραμμικά μόρια των 25.680 νουκλεοτιδίων. α) 12.840 ζεύγη βάσεων. β) 2 × (25.680 − 2) = 51.356. γ) 2 μόρια × 2 = 4.

Τύπος 8Καρυότυπος

8.1

Σε φωτογραφία ανθρώπινου καρυότυπου μετρήθηκαν 92 αδελφές χρωματίδες. Ένα από τα χρωμοσώματα είναι πολύ μικρό και δεν έχει ομόλογο ίδιου μεγέθους. α) Πόσα χρωμοσώματα έχει ο καρυότυπος; β) Τι φύλο έχει το άτομο; γ) Ποια χρωμοσώματα κληρονόμησε από τη μητέρα του;

Δες τη λύση

α) 92/2 = 46. β) Το μικρό χρωμόσωμα χωρίς ομόλογο ίδιου μεγέθους είναι το Y, άρα άνδρας. γ) 22 αυτοσωμικά και το X: η μητέρα δίνει πάντα X, ενώ το Y προέρχεται από τον πατέρα.

Τύπος 9Γονιδίωμα

9.1

Πόσα αντίγραφα του απλοειδούς πυρηνικού γονιδιώματος περιέχει ένα ανθρώπινο: α) σωματικό κύτταρο στη G1, β) σωματικό κύτταρο στη G2, γ) σπερματοζωάριο, δ) κύτταρο στη μετάφαση της μείωσης ΙΙ;

Δες τη λύση

α) 2. β) 4. γ) 1. δ) 2: είναι απλοειδές ως προς τα χρωμοσώματα, αλλά κάθε χρωμόσωμα έχει 2 χρωματίδες.

Θέλεις όλα τα προβλήματα;

Το πλήρες πακέτο του Κεφαλαίου 1 περιέχει 82 πρωτότυπα προβλήματα σε 9 τύπους, από εύκολα μέχρι απαιτητικά, με αναλυτικές λύσεις.

© biologia-panellinies.com · Πρωτότυπο εκπαιδευτικό υλικό. Απαγορεύεται η αναπαραγωγή χωρίς άδεια.